Selecteer een pagina

De pedagoog als logische verandercoach

De pedagoog als logische verandercoach

“Nee, je mag nu niets meer zeggen. Het gepraat achter de rug van mensen om, het roddelen en uitgaan van aannames en halve waarheden stopt vandaag. Dit is gewoon pesten! Als je iets te bespreken hebt met een collega doe je dit rechtstreeks en anders doe je je werk.” Ik hoor dit mezelf zeggen tegen een groep begeleiders in de zorg en val bijna van mijn stoel als ik er over nadenk. In het dagelijks leven zijn dit stuk voor stuk professionals, getraind in het geven van feedback en begeleiden van cliënten. Hoe kan het zo mis zijn gegaan?  Het lijkt wel of ik een klas kinderen aan het rekenwerk zet nadat ze op het schoolplein ruzie hebben gemaakt. Daar zit ook niet veel verschil tussen, als ik veranderkundige Joost Kampen, gespecialiseerd in verwaarloosde organisaties, moet geloven.

Vanuit mijn achtergrond als pedagoog kijk ik naar mensen en hun gedrag. Het boeit me mateloos waarom mensen doen zoals ze doen en de invloed die ze hebben op ‘het anders doen’. Ook als gezinshulpverlener werd ik vaak geconfronteerd met interacties en het accepteren van de ander. Nu blijkt dit is op de werkvloer tussen collega’s, leidinggevende en organisatie niet veel anders. Dit maakte de overstap van hulpverlener naar teamcoach een logische ontwikkeling.

De autoritaire ouder

Als autoritaire ouder bepaal je wat er gebeurt en wat de regels zijn. Jouw wil is wet of dit nu aansluit bij de behoefte van de ander of niet. Je stelt hoge eisen aan de uitvoering van handelingen en verwacht absolute gehoorzaamheid. Inspraak is er alleen als je het toestaat en past in het plaatje dat jij als ouder hebt van het geheel.

Het gevolg is dat je als kind precies weet waar je aan toe bent als je je aan de regels houdt, keerzijde is dat er geen ruimte is voor zelfstandig denken of ontwikkelen. Niet een morele ontwikkeling maar het ontlopen van straf is de reden van het gehoorzamen. Gevolg is dat een kind angstig en weinig zelfvertrouwen heeft of dat het opstandig en rebels wordt.

Dat zie je ook in organisaties en teams als de structurele aansturing een autoritaire stijl heeft. Resultaten in cijfers, implementaties van bovenaf zijn leidend, zonder te kijken naar de potentie van het eigen team. Medewerkers voelen zich ondergewaardeerd, raken burn-out en hebben er geen vertrouwen in dat het management hen kan helpen of ondersteunen bij moeilijke situaties.

De laissez-fair ouder

Als kind van een Laissez-fair ouder ben je aan je lot overgelaten. Het maakt de ouder erg weinig uit wat je doet, positief of negatief. Een laat maar waaien houding getuigt van weinig betrokkenheid bij het kind en zelfs potentiële conflicten worden gemeden.

Het gevolg is dat het kind leert dat het in hoge mate alles zelf bepaalt en eigen behoefte eerst komt. Maar ook dat het zich eenzaam voelt en niet gezien, het doet er niet toe wat je doet: er komt toch geen reactie.

In teams zie je dat medewerkers op elkaar gericht raken en de verbinding met organisatie en leidinggevende kwijt raken. Het behoud van het team wordt een belangrijke overlevingsstrategie en een doel op zich. De organisatie en hun managers zijn immers niet geïnteresseerd in wat ze doen.

Het spanningsveld ligt in het midden, waarbij je als verandermanager een duidelijk kader weet neer te zetten waarbinnen geoefend kan worden met eigen kwaliteiten, hulpvragen en potentieel. Ook hier heeft de pedagogiek een antwoord op.

Positief opvoeden volgens Triple P

Wat voor een kind geldt, geldt ook voor een volwassene. Het zijn universele principes die gedrag en ontwikkeling aanmoedigen.

Positive Parenting Plan is een Australische methodiek gebaseerd op 5 basisprincipes:

1. Een veilige en stimulerende omgeving
Verzorgen van fysieke en mentale veiligheid waarin kan worden geëxperimenteerd

2. Leren door een positieve ondersteuning
Aanmoedigen van nieuw te leren gedrag door oprechte complimenten, steun en aandacht

3. Aansprekende discipline
Stellen van duidelijke regels en instructies op vriendelijke toon. Consequenties liggen dichtbij de daad.

4. Realistische verwachtingen
Rekening houden met het ontwikkeltempo van jouw kind. Je stelt geen (te) hoge eisen, laat je kind fouten maken en over oplossingen nadenken.

5. Goed voor jezelf zorgen
Zorgen voor jezelf zodat je energie hebt om positief en aanwezig te zijn als dit nodig is. (fysiek en mentaal)

Pedagoog in organisatieverandering

Kortom ieder mens is gebaat bij betrokken, liefdevolle aandacht en duidelijke kaders van realistische verwachtingen om tot ontwikkeling te komen. Dit ligt aan de basis van ieder kind en organisatie. Als dit beschadigd raakt gelden dezelfde principes tot herstel. Vanuit een gezonde hechting de relatie met anderen zelfstandig aan kunnen gaan opdat je kan opgroeien tot een volwassene in mens en taak.

Een gezonde volwassene herkent men volgens Langeveld( 1981): In alle dynamiek openbaart zich plan, lijn, doelstelling, gebondenheid van hetgeen men zichzelf heeft opgelegd.

Een mooi streven voor ieder professioneel team van harde werkers.